(A-)sociaal en multimediaal

Facebook, Twitter, Instagram: ieder van ons heeft (of had) wel ergens een account. Tegelijkertijd werden de technologische snufjes van vorig jaar ook voor gewone burgers bereikbaar.

Twitter ontploft voor Charlie Hebdo · 2:26

(A-)sociale media

We waren dit jaar alomtegenwoordig op sociale media. Wat was trending en wat helemaal niet?

We waren via sociale media meer dan ooit verenigd in verdriet en strijdkracht. Zo werden na de aanslag op de redactie van Charlie Hebdo massaal tweets verstuurd met de hashtag #jesuischarlie. Op het hoogtepunt werden per minuut 6.300 Twitterberichten de wereld ingestuurd.

Na de nieuwe aanslagen in Parijs op 13 november weerklinkt eenzelfde verbondenheid op sociale media. Hashtags #jesuisparis, #prayforparis en #peaceforparis zijn trending, net als een ruwe schets van de Eiffeltoren in het vredesteken. Facebook-profielfoto’s kleuren dan weer bleu, blanc, rouge.

Werkelijk iedereen maakte dit jaar gebruik van sociale media. Zo is koning Filip sinds dit jaar terug te vinden op Facebook, alsook de Amerikaanse president Barack Obama. Het meest verbaasd was men echter over de aanwezigheid van vluchtelingen op sociale media.

Eens onze oogkleppen waren afgevallen, leerden we dat vluchtelingen sociale media en smartphones niet alleen gebruiken om in contact te staan met hun families en vrienden, maar ook om anderen te waarschuwen voor mensensmokkelaars.

"

De vluchteling 2.0 kent meer van sociale media dan de gemiddelde Vlaming. Het is misschien nog een minderheid onder onze asielzoekers, maar nagenoeg alle jongeren uit Syrië kunnen meer uit hun smartphone halen dan de MNM-luisteraar. Wat zei u, niet-opgeleide jongeren die geen toekomst hebben? Wacht maar.

VRT-journalist Steven Decraene

Ook de politie zag potentieel in sociale media. Zo startte ze een Whatsapp-groep met gewone burgers om inbraken tegen te gaan. Daarnaast ging ze ook sociale media screenen om drugs te onderscheppen op Pukkelpop. Berichten op Facebook, Twitter, Instagram en YouTube over Pukkelpop werden zo door een tool met 10.000 zoektermen gehaald. Na de aankondiging in de pers begon het echter al snel hoax-tweets te regenen.

Maar politie en burgers stonden ook zij aan zij op sociale media. Toen tijdens de politieacties in Brussel om mediastilte werd gevraagd, reageerden Twitteraars massaal met katten. Het Belgische surrealisme haalde zo de wereldpers.

Onze alomtegenwoordigheid op sociale media leverde ook heel wat nieuwe kwaaltjes op. Zo staat nu ook “fomo”, oftewel fear of missing out, in het woordenboek Van Dale. En had u ooit al gehoord van phubbing?

fomo

fo-mo
zelfstandig naamwoord

En­gels, oor­spron­ke­lijk let­ter­woord van fear of mis­sing out, angst om iets te mis­sen

Angst om be­lang­rij­ke in­for­ma­tie te mis­sen, m.n. op in­ter­net (in­fo­be­si­tas) of op de so­ci­a­le me­dia (so­ci­al­be­si­tas)

phubbing

fe-bing
werkwoord

Engels, samenstelling van snubbing en phone

Een andere persoon in een sociale situatie negeren door bezig te zijn met je telefoon

Een laatste les die sociale media ons dit jaar geleerd heeft, is dat we beter twee keer nadenken vooraleer we iets op het web posten. Dat mocht VUB–professor Willem Elias aan den lijve ondervinden. Hij werd na een controversiële post op Facebook bij het overlijden van Steve Stevaert ontslagen als decaan van de Faculteit Psychologie en Educatiewetenschappen.

"

Sinds 2 april ben ik virtueel berucht. Ik heb in een emotioneel moment na de dood van Steve Stevaert een domme Facebookpost geplaatst. Dat erken ik ten volle.

Willem Elias in een brief aan de studenten van de faculteit Psychologie (VUB)

Privacy

Hoe verzot we ook zijn op sociale media, we gingen ons dit jaar steeds meer afvragen hoezeer ze onze privacy bedreigen.

Facebook komt aan gegevens via cookies · 1:51

We kunnen er niet langer omheen: er is ook een tol te betalen voor onze nieuwe manier van communiceren. Zo moeten we steeds vaker inleveren op onze privacy. Denk maar aan de sociaalnetwerksite Facebook. Die maakte in januari bekend dat er nieuwe, verregaande gebruiksvoorwaarden zouden worden ingevoerd. Kort samengevat kwam het erop neer dat Facebook op elk moment van de dag je precieze locatie kon traceren. Ontsnappen was niet mogelijk, want ook de handel en wandel van niet-Facebookgebruikers kon worden gevolgd.

De Privacycommissie stuurde vervolgens enkele opmerkingen en aanbevelingen naar Facebook, maar kreeg geen bevredigende respons. De Commissie besloot daarop naar de rechtbank te stappen, waardoor Facebook verplicht werd om meteen te stoppen met het volgen van de Belgische Facebookgebruikers.

"

Logische beslissing van de rechter, Facebook maakte zich schuldig aan een zware schending van de privacy.

Staatssecretaris voor de Privacy Bart Tommelein (Open VLD)
“Provocatie en chantage”, zegt Bart Tommelein. · 0:32

Facebook ging in beroep tegen de beslissing en vroeg om een overleg met de Privacycommissie. In tussentijd sloot het de publieke pagina’s af voor wie geen Facebookaccount heeft of niet ingelogd is. “Dit lijkt voor Facebook een spelletje, waarmee ze ons in de hoek proberen te drijven”, reageerde de Privacycommissie, die in die mening gesteund werd door staatssecretaris voor de Privacy Bart Tommelein (Open VLD).

Medische gegevens te koop · 2:14

Maar het privacygevaar schuilt werkelijk in de kleinste toestelletjes. Zo ontdekte “Panorama” dat de medische gegevens die in wearables worden opgeslagen, op het internet te koop worden aangeboden. De Privacycommissie kan hier echter niet zo eenvoudig ingrijpen. Burgers moeten zich er met andere woorden bij neerleggen dat ze een stuk van hun privacy opgeven wanneer ze gezondheidsapplicaties op hun smartphone gebruiken.

Het meest pijnlijke lek werd echter vastgesteld bij de overspelwebsite Ashley Madison. Hackers maakten alle gegevens van de leden van de website openbaar. Met de korte en veelzeggende baseline “Het leven is kort. Ga vreemd”, had de website 39 miljoen klanten verzameld in 53 landen. In ons land zouden er maar liefst 13.000 mannen en vrouwen zich hebben geregistreerd.

Tech-NO-logie

Wat technologie betreft, zijn er dit jaar opnieuw vele stappen vooruitgezet. Al moesten we onderweg wel van enkele vertrouwde dingen afscheid nemen.

Met de virtual reality-bril op de Memorial · 1:50

In 2015 werd opnieuw heel wat technologische vooruitgang geboekt. Nog meer noemenswaardig is dat de technologie ook heel wat toegankelijker werd gemaakt voor de gewone burger. Zo kwam de Apple Watch eindelijk op de markt en testte Google zelfrijdende auto’s op gewone wegen. In Australië werden drones ingezet om aanvallen van haaien te voorkomen, en wie vanuit zijn of haar luie zetel wilde zien hoe het er in het Maximiliaanpark aan toeging, kon een virtual reality-bril opzetten.

Afscheid van de omroepsters · 1:32

Maar voor alle nieuwe technologieën moesten vaak ook oudere, vertrouwde zaken wijken. Zo werd op 9 juni aangekondigd dat we moesten afscheid nemen van de omroepsters in beeld. “Televisie evolueert en vraagt nu een andere, snellere aanpak dan 10 of 20 jaar geleden”, verklaarde netmanager Olivier Goris. Op 16 juli zwaaiden Geena, Andrea, Saartje en Eva de kijkers uit.

Diezelfde 9e juni nog opvallend nieuws uit het medialandschap: de Vlaams-Brusselse Media (de koepel boven mediakanalen als FM Brussel, TV Brussel, Brussel Deze Week, Agenda en brusselnieuws.be) besluit om de radiozender FM Brussel op te doeken. In de toekomst moet vooral worden geconcentreerd op het digitale luik van het mediahuis, klinkt het. Het personeel, het publiek en de politiek reageren verbaasd en er komen heel wat spontane protestacties. FM Brussel mag uiteindelijk blijven bestaan, CEO Michel Tubbax wordt ontslagen.

Voor JIM is het einde echter onafwendbaar. Op 15 september wordt bekendgemaakt dat de muziekzender er na 14 jaar mee ophoudt. Het tijdperk van de lineaire jongerenzenders loopt op zijn einde. “Om futureproof te blijven, hebben we beslist om te stoppen met JIM en voor een totaal nieuwe aanpak voor jongeren te kiezen”, klinkt het bij moederbedrijf Medialaan. Nauwelijks een maand later wordt bekendgemaakt dat ook TMF van het scherm verdwijnt. Comedy Central 24/7 komt daar in de plaats.

Maar ook de allerlaatste telefooncel moest er dit jaar aan geloven. De gsm heeft de telefooncel de laatste jaren namelijk totaal overbodig gemaakt. Interessant weetje: op het hoogtepunt, in 1997, waren er wel 18.000 telefooncellen die drukbezocht werden.

De prijs voor de grootste technologische blamage van dit jaar gaat naar Volkswagen. De Duitse autofabrikant gaf met schaamrood op de wangen toe dat men wereldwijd software in de auto’s inbouwde, waardoor het tijdens uitstoottesten leek alsof ze veel minder stikstofoxide (een van de veroorzakers van smog) uitstootten dan in werkelijkheid het geval was.